Artrose en Fysiotherapie bij Ouderen: Complete Gids
Artrose is de meest voorkomende gewrichtsaandoening bij ouderen. Fysiotherapie is een van de effectiefste behandelingen. In dit artikel leest u hoe een geriatriefysiotherapeut kan helpen bij knie- en heupartrose.
Last van artrose?
Vind een geriatriefysiotherapeut in de buurt die u kan helpen bij uw artroseklachten.
Vind een GeriatriefysiotherapeutWat is artrose?
Artrose, ook wel gewrichtsslijtage genoemd, is een aandoening waarbij het kraakbeen in een gewricht langzaam afbreekt. Kraakbeen is de gladde laag die de uiteinden van botten bedekt en zorgt voor soepele beweging. Bij artrose wordt dit kraakbeen dunner en ruwer.
Artrose in cijfers
- •Ruim 1,5 miljoen Nederlanders hebben artrose
- •De meest voorkomende vormen zijn knie- en heupartrose
- •Na 65 jaar heeft meer dan de helft van de mensen artrose
- •Vrouwen krijgen vaker artrose dan mannen
Risicofactoren
Verschillende factoren verhogen het risico op artrose:
- •Leeftijd: Het risico neemt toe met de jaren
- •Overgewicht: Extra belasting op de gewrichten
- •Erfelijkheid: Artrose komt vaker voor in sommige families
- •Eerdere blessures: Een oude blessure kan later artrose geven
- •Zwaar werk: Jarenlange overbelasting van gewrichten
Klachten bij artrose
De klachten bij artrose kunnen variëren van mild tot ernstig en kunnen in de loop van de tijd veranderen.
Pijn
- • Pijn tijdens of na bewegen
- • Startpijn: pijn bij eerste bewegingen
- • Pijn die verbetert bij rust
- • Soms nachtelijke pijn
- • Pijn bij traplopen of opstaan
Stijfheid
- • Stijfheid 's ochtends (korter dan 30 minuten)
- • Stijfheid na lang zitten
- • Minder beweeglijkheid van het gewricht
- • Moeite met bukken of hurken
Zwelling en warmte
- • Lichte zwelling rond het gewricht
- • Warmte bij ontstekingsreactie
- • Dikke knie door vochtophoping
Functionele problemen
- • Moeite met lopen
- • Problemen met traplopen
- • Moeilijk in en uit auto stappen
- • Beperking in dagelijkse activiteiten
Goed om te weten
De ernst van artrose op een röntgenfoto zegt niet alles. Sommige mensen hebben veel slijtage te zien maar weinig klachten, terwijl anderen weinig slijtage hebben maar veel last ervaren. De behandeling richt zich daarom op uw klachten, niet op het röntgenplaatje.
Waarom beweging zo belangrijk is
Het klinkt misschien vreemd: bewegen terwijl u pijn heeft. Toch is beweging de beste behandeling voor artrose. Hier is waarom:
Voordelen van bewegen bij artrose
- Pijnvermindering: Beweging vermindert pijn, ook al lijkt het eerst erger
- Kraakbeenvoeding: Beweging pompt voedingsstoffen naar het kraakbeen
- Sterke spieren: Sterkere spieren ontlasten het gewricht
- Betere beweeglijkheid: Het gewricht blijft soepeler
- Gewichtsbeheersing: Helpt om op gewicht te blijven
- Beter humeur: Beweging verbetert de stemming en energieniveau
Rust en inactiviteit maken artroseklachten juist erger. De spieren verzwakken, het gewricht wordt stijver, en de pijn neemt toe. Dit kan een neerwaartse spiraal veroorzaken.
Rol van fysiotherapie
Fysiotherapie is, naast medicatie, de belangrijkste behandeling bij artrose. Een geriatriefysiotherapeut helpt u om:
Doelen van fysiotherapie bij artrose
- Pijn verminderen: Door oefeningen en adviezen
- Spierkracht verbeteren: Sterkere spieren rond het gewricht
- Beweeglijkheid behouden: Voorkomen van stijfheid
- Functioneren verbeteren: Beter kunnen lopen, traplopen, etc.
- Operatie uitstellen: Zo lang mogelijk zonder prothese
- Zelfmanagement: U leert zelf uw klachten te beheersen
Lees meer over het verschil tussen geriatriefysiotherapie en reguliere fysiotherapie.
De behandeling
De fysiotherapeutische behandeling bij artrose bestaat uit verschillende onderdelen:
Oefentherapie
Het belangrijkste onderdeel van de behandeling. U krijgt oefeningen die u ook thuis kunt doen.
- • Krachtoefeningen voor de spieren rond het gewricht
- • Mobiliteitsoefeningen voor soepelheid
- • Balansoefeningen voor stabiliteit
- • Conditietraining (fietsen, wandelen, zwemmen)
Voorlichting en advies
Begrijpen wat artrose is en hoe u ermee om kunt gaan is essentieel.
- • Uitleg over artrose en wat het betekent
- • Tips voor dagelijks functioneren
- • Advies over belasting en rust
- • Informatie over hulpmiddelen
Manuele therapie
Soms kan de therapeut hands-on technieken toepassen.
- • Mobilisatie van stijve gewrichten
- • Massage van gespannen spieren
- • Stretching van verkorte structuren
Hulpmiddelen
Indien nodig kan de therapeut adviseren over hulpmiddelen zoals een stok, steunzolen, of kniebrace.
Oefeningen bij knieartrose
Bij knieartrose is het belangrijk om de spieren rond de knie, met name de quadriceps (voorkant bovenbeen), te versterken. Hier zijn enkele voorbeeldoefeningen:
Zittend been strekken
- Zit op een stoel met uw rug recht
- Strek één been langzaam naar voren tot het horizontaal is
- Span de spieren aan de voorkant van uw bovenbeen aan
- Houd 5 seconden vast
- Laat langzaam zakken
- Herhaal 10-15 keer per been, 2-3 sets
Mini-squats
- Sta met uw voeten op heupbreedte, houd een tafel vast
- Buig langzaam door uw knieën (niet verder dan 45 graden)
- Houd uw knieën boven uw voeten
- Kom weer omhoog
- Herhaal 10-15 keer, 2-3 sets
Fietsen
Fietsen (of hometrainer) is uitstekend bij knieartrose: het versterkt de spieren zonder de knie te belasten. Begin met 10 minuten en bouw op naar 20-30 minuten per dag.
Meer oefeningen vindt u in ons artikel over oefeningen voor ouderen thuis.
Oefeningen bij heupartrose
Bij heupartrose focussen de oefeningen op de spieren rond de heup en het behouden van beweeglijkheid.
Zijwaarts beenheffen
- Sta achter een stoel en houd de rugleuning vast
- Hef uw been zijwaarts omhoog (houd romp recht)
- Houd 2 seconden vast
- Laat langzaam zakken
- Herhaal 10-15 keer per been, 2-3 sets
Heupdraaien (liggend)
- Lig op uw rug met gebogen knieën
- Laat beide knieën langzaam naar rechts zakken
- Houd 10 seconden vast
- Breng terug naar het midden en naar links
- Herhaal 5-10 keer naar elke kant
Wandelen
Regelmatig wandelen is een van de beste activiteiten bij heupartrose. Begin met korte afstanden en bouw langzaam op. Gebruik eventueel een wandelstok aan de goede kant (tegenovergestelde zijde van de pijnlijke heup).
Leefstijladviezen
Naast oefeningen zijn er leefstijlfactoren die uw artroseklachten kunnen beïnvloeden.
Gezond gewicht
Elk kilogram minder betekent 4 kilogram minder belasting op uw knieën. Afvallen kan de klachten aanzienlijk verminderen.
Dagelijks bewegen
Streef naar minimaal 30 minuten matig intensief bewegen per dag. Dit mag verdeeld over de dag.
Varieer activiteiten
Wissel belastende activiteiten af met rustmomenten. Vermijd langdurig dezelfde houding.
Goed schoeisel
Draag comfortabele schoenen met goede demping. Vermijd hoge hakken.
Gebruik hulpmiddelen
Schaam u niet voor een wandelstok of rollator als dit helpt. Het ontlast uw gewrichten.
Vergoeding
Artrose van de heup en knie staat op de chronische lijst. Dit heeft gevolgen voor de vergoeding.
Vergoeding bij artrose
- Behandeling 1-20: Voor eigen rekening of aanvullende verzekering
- Vanaf behandeling 21: Vergoed vanuit basisverzekering
- Verwijzing: Verwijzing van huisarts of specialist is nodig
Meer informatie vindt u in ons artikel over kosten en vergoeding van geriatriefysiotherapie.
Veelgestelde vragen
Wordt fysiotherapie bij artrose vergoed?
Ja, artrose van de heup en knie staat op de chronische lijst. Fysiotherapie wordt vanaf de 21e behandeling per jaar vergoed vanuit de basisverzekering.
Helpt fysiotherapie echt bij artrose?
Ja, fysiotherapie is bewezen effectief bij artrose. Onderzoek toont aan dat oefentherapie pijn vermindert, de functie verbetert en de noodzaak van een operatie kan uitstellen.
Welke oefeningen zijn goed bij knieartrose?
Effectieve oefeningen zijn: quadriceps-versterkende oefeningen, beenstrekken, fietsen, wateroefeningen en balansoefeningen. Belangrijk is om de spieren rond de knie sterker te maken.
Mag ik bewegen met artrose?
Ja, bewegen is juist essentieel! Regelmatige beweging houdt het gewricht soepel, maakt de spieren sterk en vermindert pijn. Rust maakt artroseklachten erger.
Kan artrose genezen met fysiotherapie?
Nee, artrose is niet te genezen. Maar fysiotherapie kan de symptomen aanzienlijk verminderen: minder pijn, betere beweeglijkheid, en meer kracht.
Hoe vaak moet ik oefenen bij artrose?
Dagelijks bewegen is het advies: 30 minuten matig intensief. De specifieke oefeningen van de fysiotherapeut kunt u 2-3 keer per week doen. Consistentie is belangrijker dan intensiteit.
Op zoek naar een geriatriefysiotherapeut?
Vind een geriatriefysiotherapeut die u kan helpen bij uw artroseklachten.
Vind een Geriatriefysiotherapeut