COPD en Fysiotherapie: Beter Ademen, Beter Bewegen
COPD maakt ademhalen moeilijker, maar dat betekent niet dat u moet stoppen met bewegen. Integendeel: fysiotherapie is essentieel voor een betere kwaliteit van leven met COPD. In dit artikel leest u hoe een geriatriefysiotherapeut kan helpen.
COPD en op zoek naar fysiotherapie?
Vind een geriatriefysiotherapeut met ervaring in longaandoeningen bij u in de buurt.
Vind een GeriatriefysiotherapeutWat is COPD?
COPD staat voor Chronic Obstructive Pulmonary Disease, oftewel chronische obstructieve longziekte. Het is een verzamelnaam voor longziekten waarbij de luchtwegen vernauwd zijn, waaronder longemfyseem en chronische bronchitis. De longen raken beschadigd, waardoor ademhalen moeilijker wordt.
COPD in cijfers
- •Ruim 600.000 Nederlanders hebben COPD
- •COPD komt vooral voor bij 65-plussers
- •Roken is de belangrijkste oorzaak (80-90% van de gevallen)
- •COPD is de vierde doodsoorzaak in Nederland
Stadia van COPD
COPD wordt ingedeeld in stadia op basis van de longfunctie:
| Stadium | Ernst | Kenmerken |
|---|---|---|
| GOLD 1 | Licht | Vaak weinig klachten, soms hoesten |
| GOLD 2 | Matig | Kortademig bij inspanning |
| GOLD 3 | Ernstig | Kortademig bij lichte inspanning |
| GOLD 4 | Zeer ernstig | Kortademig in rust, zuurstof nodig |
Klachten bij COPD
De klachten bij COPD gaan verder dan alleen ademhalingsproblemen. COPD beïnvloedt het hele lichaam.
Ademhalingsproblemen
- • Kortademigheid (dyspneu)
- • Piepende ademhaling
- • Chronisch hoesten
- • Slijmproductie
- • Moeite met uitademen
Conditie en spieren
- • Verminderde conditie
- • Spierverlies en zwakte
- • Snelle vermoeidheid
- • Minder uithoudingsvermogen
Dagelijks functioneren
- • Moeite met traplopen
- • Problemen bij aankleden
- • Beperking in huishoudelijke taken
- • Minder sociale activiteiten
Psychische klachten
- • Angst (vooral voor kortademigheid)
- • Depressieve gevoelens
- • Sociale isolatie
- • Verminderde kwaliteit van leven
De neerwaartse spiraal
Bij COPD ontstaat vaak een neerwaartse spiraal: kortademigheid leidt tot minder bewegen, wat leidt tot conditieverlies, wat weer meer kortademigheid veroorzaakt. Fysiotherapie helpt deze spiraal te doorbreken.
Waarom bewegen zo belangrijk is
Het klinkt misschien vreemd: bewegen terwijl u al kortademig bent. Toch is beweging juist essentieel bij COPD. Dit is waarom:
Bewezen voordelen van bewegen bij COPD
- Minder kortademig: Uw lichaam leert efficiënter met zuurstof om te gaan
- Betere conditie: U kunt meer doen met dezelfde longfunctie
- Sterkere spieren: Sterkere spieren vragen minder zuurstof
- Betere ademhalingsspieren: Efficiënter ademhalen
- Minder angst: U leert omgaan met kortademigheid
- Hogere kwaliteit van leven: Meer kunnen doen in het dagelijks leven
- Minder ziekenhuisopnames: Bewegen vermindert longaanvallen
Rol van fysiotherapie
Fysiotherapie is een essentieel onderdeel van de behandeling bij COPD, naast medicatie en stoppen met roken. Een geriatriefysiotherapeut met ervaring in longaandoeningen kan u helpen met:
Doelen van fysiotherapie bij COPD
- Verbeteren van conditie en uithoudingsvermogen
- Versterken van spieren (benen, armen, ademhalingsspieren)
- Leren van effectieve ademhalingstechnieken
- Verminderen van kortademigheid
- Verbeteren van dagelijks functioneren
- Leren omgaan met angst voor kortademigheid
Longrevalidatie
Voor mensen met ernstiger COPD kan longrevalidatie aangewezen zijn. Dit is een intensief programma dat bestaat uit:
- • Oefentherapie (conditie en kracht)
- • Ademhalingsoefeningen
- • Voorlichting over COPD
- • Psychologische ondersteuning indien nodig
- • Voedingsadvies
Ademhalingsoefeningen
Goede ademhalingstechnieken helpen om efficiënter te ademen en kortademigheid te verminderen.
Pursed lip breathing (getuite lippen)
De meest effectieve techniek bij kortademigheid.
- Adem rustig in door uw neus (tel tot 2)
- Tuit uw lippen alsof u een kaars wilt uitblazen
- Adem langzaam uit door de getuite lippen (tel tot 4)
- De uitademing is dus langer dan de inademing
- Herhaal tot u rustiger ademt
Tip: Gebruik deze techniek bij inspanning of kortademigheid.
Buikademhaling (diafragma-ademhaling)
Efficiënter ademen door gebruik van het middenrif.
- Zit of lig comfortabel met ontspannen schouders
- Leg één hand op uw borst, één hand op uw buik
- Adem in door uw neus, uw buik komt omhoog
- Uw borstkas blijft zo stil mogelijk
- Adem uit door getuite lippen, buik zakt in
- Oefen dit dagelijks 5-10 minuten
Effectief hoesten (huffing)
Slijm ophoesten zonder te veel energie te verspillen.
- Zit rechtop en adem diep in
- Houd de adem 2-3 seconden vast
- Open uw mond en stoot krachtig uit: "huf!"
- Dit is effectiever dan hard hoesten
Conditietraining
Conditietraining is het belangrijkste onderdeel van fysiotherapie bij COPD. Het verbetert uw uithoudingsvermogen en vermindert kortademigheid.
Wandelen
De meest toegankelijke vorm van conditietraining. Begin met korte wandelingen van 5-10 minuten en bouw langzaam op. Gebruik pursed lip breathing bij kortademigheid. Nordic Walking (met stokken) kan extra ondersteuning bieden.
Fietsen
Een hometrainer is ideaal: u kunt rustig beginnen en het tempo aanpassen. U bent niet afhankelijk van het weer en kunt direct stoppen indien nodig. Begin met 5-10 minuten op lage weerstand.
Intervaltraining
Afwisselen van inspanning en rust is vaak beter verdraagbaar dan doorlopend bewegen. Bijvoorbeeld: 2 minuten stevig wandelen, 1 minuut rustig wandelen. Dit herhaalt u meerdere keren.
Meer oefeningen vindt u in ons artikel over oefeningen voor ouderen thuis.
Krachtoefeningen
Spierkracht is belangrijk bij COPD: sterkere spieren gebruiken minder zuurstof voor dezelfde taak. Lees meer over spierkracht in ons artikel over spierkrachtverlies bij ouderen.
Opstaan uit stoel
- Ga op het puntje van een stevige stoel zitten
- Adem in terwijl u zit
- Adem uit met getuite lippen terwijl u opstaat
- Adem in terwijl u staat
- Adem uit terwijl u gaat zitten
- Herhaal 5-10 keer
Armoefeningen met lichte gewichten
Sterke armspieren helpen bij dagelijkse taken en ontlasten de ademhalingsspieren.
- • Gebruik lichte gewichten (0,5-1 kg) of gevulde flessen water
- • Hef de armen naar voren en naar de zijkant
- • Combineer met ademhaling: adem uit bij de inspanning
Praktische tips
Kies het juiste moment
Beweeg op het moment dat u zich het beste voelt. Vaak is dit 1-2 uur na het gebruik van uw luchtwegverwijders.
Begin rustig
Start met korte sessies van 5-10 minuten. Bouw langzaam op naar langere duur.
Kortademigheid is normaal
Enige kortademigheid tijdens inspanning is normaal en niet gevaarlijk. Gebruik pursed lip breathing om te herstellen.
Verdeel uw energie
Verdeel zware taken over de dag. Neem pauzes voordat u moe bent.
Blijf consequent
Regelmatig bewegen is belangrijker dan lang bewegen. Probeer elke dag iets te doen.
Vergoeding
COPD staat op de chronische lijst. Dit heeft gunstige gevolgen voor de vergoeding.
Vergoeding bij COPD
- Behandeling 1-20: Voor eigen rekening of aanvullende verzekering
- Vanaf behandeling 21: Volledig vergoed vanuit basisverzekering
- Geen maximum: Er is geen limiet aan het aantal behandelingen per jaar
- Verwijzing: Verwijzing van huisarts of longarts is nodig
Meer informatie vindt u in ons artikel over kosten en vergoeding van geriatriefysiotherapie.
Veelgestelde vragen
Wordt fysiotherapie bij COPD vergoed?
Ja, COPD staat op de chronische lijst. Fysiotherapie wordt vanaf de 21e behandeling per jaar vergoed vanuit de basisverzekering. Er is geen maximum aan het aantal behandelingen.
Helpt fysiotherapie echt bij COPD?
Ja, fysiotherapie is bewezen effectief bij COPD. Onderzoek toont aan dat oefentherapie leidt tot minder kortademigheid, betere conditie, meer spierkracht, en een hogere kwaliteit van leven.
Mag ik sporten met COPD?
Ja, bewegen is juist heel belangrijk bij COPD! Regelmatige beweging verbetert uw conditie en vermindert kortademigheid op termijn. Begin rustig en bouw langzaam op.
Welke oefeningen zijn goed bij COPD?
Goede oefeningen zijn: wandelen, fietsen, ademhalingsoefeningen, en lichte krachtoefeningen. De combinatie van conditie- en krachttraining is het meest effectief.
Wat is longrevalidatie?
Longrevalidatie is een intensief programma voor mensen met longaandoeningen. Het combineert oefentherapie, ademhalingsoefeningen, voorlichting en ondersteuning.
Hoe vaak moet ik oefenen met COPD?
Het advies is om 3-5 keer per week te bewegen, verdeeld over korte sessies van 10-30 minuten. Dagelijks bewegen is het beste, ook al is het maar een korte wandeling.
Op zoek naar een geriatriefysiotherapeut?
Vind een geriatriefysiotherapeut met ervaring in longaandoeningen bij u in de buurt.
Vind een Geriatriefysiotherapeut