Wanneer Schakel je een Geriatriefysiotherapeut In? Complete Gids [2025]

Herkenbare situaties: wanneer is hulp nodig?

Het moment waarop professionele hulp nodig is, is niet altijd duidelijk. Ouderen en hun naasten wachten vaak te lang met het zoeken van hulp, soms uit schaamte, soms omdat ze denken dat klachten nu eenmaal bij het ouder worden horen. Maar veel problemen zijn te voorkomen of te verbeteren met de juiste begeleiding.

Een geriatriefysiotherapeut is gespecialiseerd in het behandelen van ouderen met complexe gezondheidsproblemen. In tegenstelling tot reguliere fysiotherapie richt de geriatriefysiotherapeut zich specifiek op de uitdagingen die bij het ouder worden horen: verminderde spierkracht, balansproblemen, cognitieve veranderingen en de aanwezigheid van meerdere aandoeningen tegelijk. Lees meer over het verschil tussen geriatriefysiotherapie en reguliere fysiotherapie.

Kent u deze situaties?

Uw moeder van 82 houdt zich vast aan meubels om naar de keuken te lopen
Uw vader durft niet meer alleen naar buiten sinds hij struikelde
Uw schoonmoeder komt net terug uit het ziekenhuis en kan amper lopen
Uw buurman met Parkinson heeft steeds meer moeite om uit zijn stoel te komen
Uw tante woont alleen en u maakt zich zorgen over haar veiligheid

Als u zich in een van deze situaties herkent, is het verstandig om hulp te zoeken. Een geriatriefysiotherapeut in de buurt kan de situatie beoordelen en een persoonlijk plan opstellen om de mobiliteit en veiligheid te verbeteren.

Vroege signalen herkennen

Hoe eerder problemen worden gesignaleerd, hoe beter ze kunnen worden aangepakt. Vaak zijn er vroege waarschuwingssignalen die wijzen op afnemende mobiliteit of een verhoogd valrisico. Als mantelzorger, familielid of buurman kunt u alert zijn op deze signalen.

Veranderingen in het looppatroon

Let op veranderingen in de manier waarop iemand loopt. Vroege signalen kunnen zijn:

Trager lopen

Merkbaar langzamer lopen dan een half jaar geleden

Schuifelen

Korte pasjes maken, voeten nauwelijks optillen

Wankelen

Onvast ter been zijn, vooral bij draaien

Steun zoeken

Vasthouden aan meubels, muren of leuningen

Moeite met dagelijkse activiteiten

Als dagelijkse handelingen lastiger worden, is dat een belangrijk signaal. Let op:

Opstaan uit een stoel: meerdere pogingen nodig, armleuningen gebruiken, of helemaal niet meer lukken zonder hulp
Traplopen: vermijden van de trap, alleen nog met leuning, of een tree tegelijk
In en uit bed: moeite met draaien, zitten op de bedrand nodig, hulp vragen
Aankleden: steun nodig bij het aantrekken van broek, sokken of schoenen
Boodschappen doen: niet meer zelfstandig naar de winkel kunnen of willen

Gedragsveranderingen

Soms uiten mobiliteitsproblemen zich niet direct fysiek, maar in gedrag. Signalen kunnen zijn:

Sociale terugtrekking: minder vaak op bezoek gaan, afspraken afzeggen, niet meer naar de kerk of vereniging
Vermijdingsgedrag: bepaalde plekken in huis vermijden, niet meer naar boven willen, badkamer overslaan
Angst uiten: bang zijn om te vallen, onzeker worden over eigen kunnen
Hulp weigeren: obstinaat alleen willen doen, terwijl het duidelijk niet meer veilig is

Herkent u een of meer van deze signalen bij uzelf of een naaste? Het is verstandig om niet te lang te wachten. Meer informatie over mobiliteitsproblemen vindt u in ons artikel over mobiliteitsproblemen bij ouderen.

Na een val: waarom snel handelen?

Een val is een van de duidelijkste signalen dat hulp nodig is. Vallen is geen normaal onderdeel van ouder worden, het is een symptoom van onderliggende problemen die aangepakt kunnen worden. En de gevolgen van vallen kunnen verstrekkend zijn.

Waarom is vallen zo ingrijpend?

Fysiek letsel: Botbreuken (vooral heup, pols, wervel), hoofdletsel, kneuzingen
Valangst: Na een val ontwikkelen veel ouderen angst om opnieuw te vallen, wat leidt tot minder bewegen
Minder bewegen: Door valangst gaan ouderen minder bewegen, waardoor conditie en kracht verder afnemen
Neerwaartse spiraal: Minder bewegen leidt tot meer spierverlies, wat het valrisico verder verhoogt
Verlies van zelfstandigheid: In ernstige gevallen kan een val leiden tot opname in een verpleeghuis

Een geriatriefysiotherapeut kan na een val direct aan de slag. De therapeut analyseert waarom de val is gebeurd, welke risicofactoren aanwezig zijn, en stelt een behandelplan op om herhaling te voorkomen. Dit kan bestaan uit balanstraining, krachttraining, en advies over aanpassingen in huis.

Belangrijk is om ook de valangst aan te pakken. Door gecontroleerd te oefenen met een therapeut, herwint de oudere het vertrouwen in het eigen lichaam. Dit doorbreekt de neerwaartse spiraal van angst, minder bewegen en verdere achteruitgang.

Lees meer over dit belangrijke onderwerp in ons artikel over valpreventie bij ouderen.

Na een ziekenhuisopname

Een ziekenhuisopname is voor ouderen vaak een ingrijpende gebeurtenis met langdurige gevolgen. Zelfs als de oorspronkelijke reden voor opname succesvol is behandeld, gaan ouderen vaak achteruit door het verblijf in het ziekenhuis zelf.

Waarom gaan ouderen achteruit in het ziekenhuis?

Het ziekenhuis is niet ingericht op het behoud van mobiliteit en zelfstandigheid bij ouderen. Factoren die bijdragen aan achteruitgang zijn:

•Bedrust: Langdurig in bed liggen leidt snel tot spierverlies. Ouderen verliezen tot 5% spiermassa per dag bedrust
•Ondervoeding: Minder eten door ziekte, slechte eetlust of onbekend voedsel verergert spierverlies
•Delier: Acute verwardheid door ziekte, medicijnen of omgevingsfactoren komt veel voor bij oudere patiënten
•Onbekende omgeving: Desoriëntatie, slaapproblemen en stress door de onbekende ziekenhuisomgeving

Het resultaat is dat veel ouderen het ziekenhuis verlaten in een slechtere conditie dan waarmee ze binnenkwamen. Dit wordt hospitalisatieschade of functionele achteruitgang genoemd. Het goede nieuws: met de juiste revalidatie is veel te herstellen.

Revalidatie na ontslag

De eerste weken na een ziekenhuisopname zijn cruciaal. In deze periode kan een geriatriefysiotherapeut het verschil maken door:

De huidige conditie en mogelijkheden in kaart te brengen
Realistische doelen te stellen voor herstel
Oefeningen te geven voor spierkracht en balans
Dagelijkse activiteiten weer op te bouwen
Mantelzorgers te instrueren over veilige ondersteuning

Lees meer in ons artikel over herstellen na een ziekenhuisopname.

Bij specifieke aandoeningen

Bepaalde aandoeningen maken geriatriefysiotherapie bijzonder waardevol. De geriatriefysiotherapeut heeft specialistische kennis over deze aandoeningen en weet hoe de behandeling hierop moet worden aangepast.

Ziekte van Parkinson

Parkinson beïnvloedt beweging, balans en houding. Een geriatriefysiotherapeut helpt met looptraining, balansoefeningen en specifieke technieken om bewegingsblokkades te doorbreken.

Lees meer over Parkinson fysiotherapie →

CVA (beroerte)

Na een beroerte is revalidatie essentieel. De geriatriefysiotherapeut werkt aan het herstel van motorische functies, balans en het opnieuw leren lopen.

Lees meer over CVA fysiotherapie →

Dementie

Bij dementie blijft bewegen belangrijk. De geriatriefysiotherapeut past de communicatie en oefeningen aan de cognitieve mogelijkheden aan.

Lees meer over dementie fysiotherapie →

Artrose

Artrose veroorzaakt pijn en stijfheid, maar bewegen is juist belangrijk. De geriatriefysiotherapeut leert hoe u veilig en pijnvrij kunt blijven bewegen.

Lees meer over artrose en bewegen →

Ook bij andere aandoeningen zoals COPD, hartfalen, diabetes, of na een heup- of knieoperatie kan geriatriefysiotherapie waardevol zijn. De geriatriefysiotherapeut houdt rekening met alle aandoeningen tegelijk en stemt de behandeling hierop af.

Preventief inschakelen: voorkomen is beter dan genezen

U hoeft niet te wachten tot er iets misgaat. Een geriatriefysiotherapeut kan ook preventief helpen om problemen te voorkomen. Dit is vaak effectiever en kostenefficiënter dan achteraf ingrijpen na een val of ziekenhuisopname.

Wanneer preventief inschakelen?

Bij merkbare achteruitgang: Als u merkt dat u minder kan dan een jaar geleden, ook al zijn er geen acute klachten
Bij risicofactoren: Als er risicofactoren zijn zoals alleenwonend, medicijngebruik dat duizeligheid veroorzaakt, of slecht zicht
Bij bijna-valincidenten: Als u bijna gevallen bent maar net op tijd iets kon vastgrijpen
Voor een grote ingreep: Prehabilitatie voor een geplande operatie verbetert het herstel
Om fit te blijven: Ouderen die actief willen blijven en hun conditie willen behouden

Wat biedt preventieve geriatriefysiotherapie?

Valrisico-analyse: in kaart brengen van persoonlijke risicofactoren
Krachttraining: tegengaan van spierverlies en behoud van kracht
Balanstraining: verbeteren van stabiliteit en reactievermogen
Advies over aanpassingen in huis: verminderen van valrisicos
Leefstijladvies: tips voor een actieve en gezonde levensstijl

Meer informatie over zelfstandig blijven functioneren vindt u in ons artikel over zelfstandig blijven wonen dankzij oefentherapie.

De risico's van te lang wachten

Een veelvoorkomende reactie bij ouderen en hun naasten is afwachten. Misschien gaat het vanzelf over. Maar bij mobiliteitsproblemen is niets doen zelden de goede optie. Sterker nog, het kan de situatie verergeren.

Wat gebeurt er als u te lang wacht?

Spierverlies versnelt: Hoe minder u beweegt, hoe sneller spieren afbreken. Dit proces versnelt naarmate u ouder wordt. Wat in een maand verloren gaat, kan maanden kosten om terug te winnen.
Valrisico neemt toe: Afnemende spierkracht en balans verhogen het valrisico. Een val kan leiden tot ernstig letsel en langdurige opname.
Angst groeit: Hoe langer iemand beperkt is, hoe groter de angst kan worden om te bewegen. Deze angst is moeilijker te behandelen naarmate hij langer bestaat.
Sociale isolatie: Minder mobiel zijn leidt tot minder sociale contacten, wat kan leiden tot eenzaamheid en depressie.
Verlies van zelfstandigheid: Wat begint met moeite traplopen, kan eindigen in volledige afhankelijkheid van anderen.

Het goede nieuws is dat het bijna nooit te laat is om te beginnen. Ook bij zeer kwetsbare ouderen is verbetering vaak mogelijk. Maar hoe eerder u begint, hoe beter de resultaten en hoe korter het traject. Lees ook ons artikel over spierkrachtverlies bij ouderen.

Hoe zoekt u hulp?

Heeft u besloten dat het tijd is voor professionele hulp? Goed! Hier zijn de stappen die u kunt nemen.

Neem contact op met de huisarts

De huisarts kan de situatie beoordelen en een verwijzing schrijven voor geriatriefysiotherapie. Dit is nodig voor vergoeding vanuit de basisverzekering.

Zoek een geriatriefysiotherapeut in de buurt

Via onze landelijke zoekgids vindt u snel een geriatriefysiotherapeut bij u in de buurt. Let op of de therapeut thuisbehandeling aanbiedt als dit gewenst is.

Maak een afspraak

Neem contact op met de praktijk en maak een eerste afspraak. De wachttijd is meestal kort, vaak binnen 1-2 weken.

Eerste afspraak

Tijdens de eerste afspraak bespreekt de therapeut uw klachten en doelen, en voert een onderzoek uit. Samen stelt u een behandelplan op.

Meer informatie over wat u kunt verwachten vindt u in ons artikel over de eerste afspraak bij de geriatriefysiotherapeut.

Veelgestelde vragen

Wanneer is het tijd om een geriatriefysiotherapeut in te schakelen?

Het is tijd om een geriatriefysiotherapeut in te schakelen wanneer een oudere moeite krijgt met dagelijkse activiteiten zoals lopen, traplopen of opstaan uit een stoel. Ook na een val, bij valangst, na een ziekenhuisopname, of bij aandoeningen zoals Parkinson, CVA of dementie is specialistische hulp zinvol. Hoe eerder u hulp zoekt, hoe beter de resultaten.

Kan ik zonder verwijzing naar een geriatriefysiotherapeut?

Technisch gezien kunt u via directe toegang zonder verwijzing naar een fysiotherapeut. Echter, voor volledige vergoeding vanuit de basisverzekering heeft u meestal wel een verwijzing nodig van uw huisarts of specialist. Neem bij twijfel contact op met uw zorgverzekeraar.

Wat zijn de eerste signalen dat een oudere hulp nodig heeft?

Vroege signalen zijn onder andere: trager lopen dan voorheen, moeite met opstaan uit een stoel, vasthouden aan meubels tijdens het lopen, vermijden van trappen, minder vaak naar buiten gaan, en angst om te vallen. Ook gewichtsverlies, vermoeidheid en sociale terugtrekking kunnen wijzen op afnemende mobiliteit.

Is één val al reden om een geriatriefysiotherapeut te bezoeken?

Ja, één val is zeker reden voor een bezoek. Een val is vaak een signaal van onderliggende problemen met balans, spierkracht of coördinatie. Bovendien leidt een val vaak tot valangst, wat de mobiliteit verder kan beperken. Een geriatriefysiotherapeut kan het valrisico analyseren en een preventieplan opstellen.

Hoe snel kan ik terecht bij een geriatriefysiotherapeut?

De wachttijd varieert per praktijk, maar veel geriatriefysiotherapeuten kunnen u binnen 1-2 weken zien voor een eerste afspraak. Bij urgente situaties, zoals na een ziekenhuisontslag of na een val, is er vaak sneller ruimte beschikbaar.

Kan de geriatriefysiotherapeut ook preventief helpen?

Absoluut. Preventie is zelfs een van de belangrijkste taken van de geriatriefysiotherapeut. Door tijdig te werken aan balans, spierkracht en conditie kunnen veel problemen voorkomen worden. Valpreventietraining, krachttraining en advies over een actieve leefstijl helpen ouderen langer zelfstandig te blijven.

Op zoek naar een geriatriefysiotherapeut in de buurt?

Vind snel en eenvoudig een geriatriefysiotherapeut bij u in de buurt via onze landelijke zoekgids.

Vind een Geriatriefysiotherapeut

Direct hulp nodig voor uzelf of een naaste?